Doç. Dr. Deniz Ayşe Yazıcıoğlu 

İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi

deniz-ayşe1789 yılında yapay ışığın bulunmasıyla teknoloji alanında atılan büyük adım, 18.yüzyılın ikinci yarısından itibaren diğer buluşlara ışık tutar. Yapay ışığın lüks olmaktan çıkması ise vardiyalı endüstriyel üretimin bilinen her şeyi alt üst eden ani yükselişiyle aynı döneme rastlar. Sanayileşme yolunda fabrikaların açılmasıyla yolunu bulan elektrifikasyon için, bilim adamları ve mucitler daha ekonomik çözümler üretmeye çalışırlar. Bu doğrultuda yapay ışık ihtiyacını karşılamak için daha iyi ve daha sofistike yöntemler geliştirilir. Önce ampuller, ardından halojen lambalar ve daha sonra floresan lambalar birbirleriyle rekabet etmeye başlar ve nihayet 1962 yılında şu anda ışık kaynağının en etkin ve en ekonomik kullanımını temsil eden LED diyotların ataları bulunur.

Işık teknolojilerinin gelişiminin yanı sıra, insan organizması üzerinde yapmış olduğu etkinin araştırılması ise bilim adamlarının bu konuya olan ilgisini ikiye katlar. Uzun yıllardır yapılan araştırmalar ve etkili uygulamalar ilginç bulguları ortaya çıkarır. Bu konudaki en çarpıcı tespitlerden biri ise insanların yaşamlarının en üretken zamanlarının yüzde 80’ini işyerinde geçirmeleridir. Bu durum biyolojik olarak verimli aydınlatmanın önemini daha da arttırır. Doğru tasarlanmış aydınlatma sistemi, özellikle imalat alanında, vardiya performans verimliliğini ve çalışanların konsantrasyonunu etkileyerek, başarısızlıkların oluşumunu ve yaralanma riskini en aza indirir.

Sınıflandırma açısından bakıldığında ağır sanayi, metalürji, enerji, makine ve kimya alanlarını kapsar. Her alana ait ışık kaynakları, belirlenen üretim tesislerine özel aydınlatma çözümleriyle sağlanır. Işık kaynağının seçimi, iş yerinde gerçekleştirilen aktivitelerin türüne, yapılış biçimine ve yoğunluğuna göre değişir. Bu doğrultuda farklı aydınlatma yaklaşımları farklı amaçlara hizmet edecek şekilde tercih edilir. Örneğin; dikey aydınlatma, çalışanların oryantasyon kabiliyetini arttırır, büyük ölçekli makinelerin kolay algılanmasını sağlar ve düşey sirkülasyonda güvenliği artırır.  Bir üretim tesisinde aydınlatma sistemi tasarlanırken güvenliğin artırılmasında bir diğer önemli husus ise keskin gölgelerin oluşmasına engel olmaktır. Ayrıca endüstriyel binalar için enerji verimli aydınlatma çözümleri yüzde 80’e kadar enerji tasarrufu sağlar. Bu nedenle yılda binlerce liraya denk gelen enerji tasarrufu endüstriyel aydınlatma tasarımı için önemli bir kriterdir. Endüstriyel yapıların aydınlatma projeleri hazırlanırken yüklenici firmaların o projelere ait temel beklentileri tespit etmesi ve bu beklentileri karşılayan çözüm önerileri geliştirmesi gerekmektedir.

f

FIL

Yeni Zelanda ve uluslararası ölçekte yetiştiricilik yapan çiftçilerin ürünlerini hayvan sağlığı, hijyen ve işaretlenmiş ürün konularında titiz şekilde işleyen FIL, yüksek standartlarda yaptığı üretimle tanınır. Aynı titiz bakış açısıyla tasarlanan şirket merkez binası ve üretim tesisi, Mount Maunganui’de bulunuyor. Yeni Zelanda’nın, hatta uluslararası projelerin, eko-verimli endüstriyel yapı alanında amaca en uygun tesisi olan FIL Depo’nun planlanması üç yıl sürmüş. Tasarım sürecinde şirket yöneticileri, yerel mimar ve mühendisler ile, çalışanlar etkili rol oynamış. Yeni tesiste gün ışığından maksimum faydalanmak ve enerji verimliliğini en üst düzeye çıkarmak için esnek ve otomatik aydınlatma sistemlerinin gerekli olduğuna karar verilmiş. Epulce Electrical and Infinity Lighting, “Pratik, rahat ve güvenli çalışma alanında, doğal ve yapay ışık arasındaki etkili geçişi sağlamak” prensibiyle yeni tesisin üretim standartları için komple bir çözüm üretmiş. Sanayi alanında hizmet veren bir firma olarak, binanın genel tasarımı içinde işlevsel bir aydınlatma sistemi geliştirilmiş. Buna göre depolama raflarının kullanıldığı alanlarda dikey aydınlatma kullanılmış. Yönetmeliğin belirlediği kurala istinaden, aydınlatma sistemi gıda depolama alanında tamamen kapalı kalacak şekilde planlanmış. Armatürler ise özellikle bu tip endüstriyel uygulamalara uygun,  çevresel açıdan sürdürülebilir olan ve FIL firmasının felsefesini yansıtacak biçimde seçilmiş. Bu şekilde geri dönüşümlü alüminyum ağırlıklı, sağlam, yerel üretim bir avize; floresan lambalarla desteklenen sistem, toz girişini en aza indirerek, benzersiz tasarım performansıyla soğutma kanatları sayesinde ısı dağılımı sunarken, içindeki çift devreli lambalarla harici gün ışığı ve hareket algılama kontrol sistemi üzerinden kumanda edilmesi mümkün kılınmış. Ayrıca fabrika içindeki ışık seviyesi ayar noktasının altına düştüğünde, aydınlatma sisteminin tam otomatik olarak çalışmasını sağlayacak şekilde optimum düzeyde yansıtıcı gökyüzü ışıkları kullanılmış.                                                                        

HHAMPTON STELL

Mikro galvanizli çelik tel çit uzmanı Hampton Steel fabrikası, yüksek verimli LED donanımı ile Tamlite tarafından projelendirilmiş. İmalatı uzun ve etkileyici olan Hampton çelikler, çelik çit ile ilgili ürünlerle ilgili değişen beklentilere cevap verme konusunda titiz davranan bir şirket. İngiltere’de yeni aldığı fabrikası için kapsamlı bir büyüme stratejisi geliştiren şirket için ilk iş yeni tesislerindeki eski elektrik altyapısını incelemek olmuş. Bu şekilde tesisin aydınlatma tasarımı öncelik listesinin en başına oturmuş. Firma yetkilileri tarafından aydınlatmanın, günde 24 saat ve haftada beş günlük ihtiyaca göre, ama aynı zamanda sürdürülebilirlik kriterleri içerisinde, çevreye en az zararlı olacak şekilde tasarlanması istenmiş. Ayrıca aydınlatmanın uzun zamanlı çalışmalara karşı dayanıklı ve güvenli olması gerekmekle birlikte, çalışanların sağlıklarına zarar vermeyecek bir standarda göre tasarlanması talep edilmiş. Bu beklentiler doğrultusunda yeni nesil LED aydınlatmalar üzerinde, fabrika için en uygun çözümü bulmak amacıyla üzerinde çalışıp hızlı bir tespit yapıldıktan sonra karar verilerek şartname için termal kontrollü, uzun ömürlü, parlama yapmayan, soğuk beyaz ışık önerilmiş. Ürün her yerde ihtiyaç duyulan optik çalışma ve geniş yararlanma alanı üzerinden tam not almış. Bu doğrultuda maliyet ve enerji tasarrufu hesaplamaları ile fabrika ve depo alanları arasında yaklaşık iki yıl içinde kendini amorte edebilecek ve yıllık yüzde 52 tasarruf sağlayacak şekilde aydınlatma projesi gerçekleştirilmiş. Şirketin aydınlatma standartları çok iyi olan sistemi sayesinde personelin çalışma performansında da artış sağlanmış.

AAMTEK ALUMINYUM CASTING Ltd.

 AMTEK Alüminyum Döküm şirketi, 130 bin metrekarelik dökümhanesi için Easilume ile anlaşarak LED aydınlatma projesini gerçekleştirmiş. Proje, dökümhane boyunca 12-15 metrelik çeşitli yüksekliklerde monte edilen 610 yüksek LED ile gerçekleştirilmiş. AMTEK Proje Yönetimi, şirket elektrik giderini yarı yarıya azaltmak ve şirketin işletme maliyetleri açısından enerji tasarruflu bir çözüme gitmek için yola çıkmış. Yapılan ön çalışmalar sonucunda şirketin bu amacına ulaştıracak en bariz seçeneğin LED olduğu tespit edilmiş. Hızlı bir kararla başlanan projenin, her adımı mükemmel yürümüş ve gün ışığı ile hareket kontrolü eşleştirilerek kullanılan LED aydınlatmalar, sonunda faturalarda yüzde 80 enerji tasarrufu sağlamış. Bakımı her ne kadar önceden planlanmış olsa da 15 metre uzunluğunda bir lambayı değiştirmek kolay olmadığından, ancak LED’in uzun ömürlü kullanımı ve güvenilirliğiyle bu problemin de en asgariye indirilmesi mümkün olmuş.

AKAKIYAMA SEIKO Co. Ltd.

 Çelik üretiminde 80 yıllık tecrübesi bulunan Akiyama Seiko şirketi, 2013 yılında Ishioka’daki tesisine yeni bir bina eklemiştir. Yeni fabrika kabaca 4500 metrekare bir alana sahip ve onu özel kılan şey, çevre bilinciyle, sürdürülebilirlik standartlarına uygun, güç tasarruflu olarak inşa edilmiş olması. Çatıdaki güneş panelleri sayesinde enerji son derece ekonomik hale getirilmiş. Bununla birlikte her yerdeki tavan aydınlatmalarında LED armatürler kullanmış. Yüksek seviyede parlaklık, ışığın homojen dağılımıyla bertaraf edilmiş ve mümkün olabilecek en iyi ışık ölçüsü aranmış. Aydınlatma seçimleri LED yüksek tavan aydınlatma armatürleri denenerek yapılmış ve 200W gücünde 80 ünite tavana monte edilmiş. Başlangıçta fabrika yöneticileri tarafından yeterli olmayacağı düşünülen aydınlatma elemanları, gerekli düzeyde elde edilen parlaklık ve ışık kaynağıyla, elde edilen güç tasarrufu, güvenli ve rahat bir çalışma ortamı sunarak başarılı bir projenin finali olmuş.

ASSASSOCIATED  BRITISH PORTS (ABP)

 Associated British Ports’ın Southampton’daki şubesi, otomotiv sektöründe müşterilerine en yüksek hizmet standardı sağlamasıyla olağanüstü bir ün kazanmıştır. Söz konusu şubeden dünyanın dört bir yanından gelen 84 bin aracın her yıl geçiyor olması araç muayene bölümünün yepyeni bir uzman ekiple donatılmasını ve yüksek yoğunluklu bir aydınlatma sisteminin oluşturulmasını zorunlu kılmış. Zira teknisyenler için çizik araba kontrolü, arabalar üzerinde gerekli mekanik ve kozmetik değişiklikleri yapmak için görsel konforun maksimum olması ön koşul. Daha önce diğer projelerde de iş ortağı olarak çalışılmış olan Dextra Aydınlatma grubu, beklenen standartlara göre firma talebini gerçekleştirmek için ana atölye alanında yüksek tavanlara asılı toplam 64 LED aydınlatma yerleştirilmiş. Aydınlatma sisteminin özelliği yüksekliklere göre ışık seviyelerini ayarlayarak bütünlüğü korumak ve böylece bu türden üst düzey endüstriyel uygulamalar için tasarlanmış armatürlerle yüksek kalite standartlarını tutturmak olmuş. Hızlı, sorunsuz ve düşük maliyetle çalışan aydınlatma sistemi, aynı zamanda hafif armatürleriyle kolay ve estetik bir çözüm oluşturmuş. Söz konusu sistem, özellikle üst düzey depolara hizmet eden armatürlerin genellikle masraflı, çalışmalarda gecikme ve kesintilere neden olan problemlerini en aza indirmiş. Bu şekilde lamba değişiminin uzun aralıklarla yapılması ve rutin temizliklerin kolayca gerçekleştirilebilmesi mümkün olabilmiş. Ayrıca geleneksel kaynaklara oranla daha uzun ömürlü, düşük maliyetli ancak yüksek kaliteli LED’ler kullanıldığı için armatür bakımı da minimuma inmiş ve aydınlatma sistemi yüzde 45 enerji tasarrufu sağlamış. Bu teknoloji sayesinde sensörler, karartma fonksiyonları, çok yönlü armatürler de dahil olmak üzere geniş bir seçenek yelpazesi sunan uygulama, kanal ve yüzey montajlarında da rahatlıkla kullanılabilmiş.

Yorumlar

Yorum Mesajınız