0f7f67c

“Ticari yapılarda, normalde tüketilen toplam elektrik enerjisinin % 30’dan fazlası aydınlatma için harcanmaktadır.  Ancak bu gider, detaylı düşünülmüş bir aydınlatma tasarım projesiyle önlenebilir.”

Mimari aydınlatma tasarımının kalitesi, kişinin göz sağlığından çalışan verimliliğine, mekan içinde bulunma isteğini arttırıp azaltmasına, kendini güvende, huzurlu hissetmesine kadar pek çok fiziksel ve duygusal konfor koşulunu etkiler. Işık kirliliği gibi çevresel değerlerin düşünülerek hazırlandığı aydınlatma tasarım projesi, mimari tasarım kalitesine sağladığı katkılar ile yapının görünürlüğünü, farkedilirliğini arttırarak çekim merkezi haline gelmesini sağlar. Bu çevresel ve sosyal faktörlerin yanında tasarımın diğer önemli bir ayağı olan ekonomik boyutu vardır. Bu boyut içerisinde yer alan enerji verimliliği konusu, mimari aydınlatma tasarımının ana kritirlerinden birini oluşturur. Ticari yapılarda, normalde tüketilen toplam elektrik enerjisinin % 30’dan fazlası aydınlatma için harcanmaktadır.  Ancak bu gider, detaylı düşünülmüş bir aydınlatma tasarım projesiyle önlenebilir. Tasarımda tercih edilen aydınlatma aygıtları ve ekipmanları, ışık kaynakları ve aydınlatma aygıtlarının kontrol şekli yapının kullanım süreci içindeki işletme maliyetlerini belirler.

Günümüzde halojen, enkandesen, metal halide ışık kaynakları tasarımda yerini, kompakt flüoresan ve popülerliği gittikçe artan LED (ışık yayan diyot) veya OLED (organik ışık yayan diyot) gibi enerji tasarruflu lambalara bırakıyor. Aydınlatma aygıtlarının ve LED ışık kaynaklarının verimliliği, güç (watt) başına düşen ışık akısı (lumen) değerleriyle ölçülüyor. Geçtiğimiz nisan ayında Frankfurt’ta yapılan Light and Building fuarında satış firmalarının neredeyse tamamı ürünlerinin reklamını lumen/watt değerleri üzerinden yaptı. Ancak verimli, kaliteli aydınlatma aygıtlarının ve LED’lerin seçimi yalnızca lumen/watt değerlerine bakılarak yapılamaz. LED’lerde bu seçimleri etkileyecek renksel geri verim indeksi (CRI), LED’in hizmet verme ömrü (L70), MacAdam elipsine göre renk sıcaklığını netleştiren bin aralıkları gibi özellikler bu ürünlerin biz bağımsız aydınlatma tasarımcıları tarafından tercih edilmesine ya da edilmemesine neden oluyor. Detaylı kurgulanmış bir aydınlatma tasarım projesinde, aygıt ve ışık kaynakları seçiminden sağlanan enerji tasarrufu, aydınlatma kontrol sistemleri ile birleştirildiğinde giderek artıyor.

Untitled-7

Aydınlatma otomasyonu ile yapının mimarisine göre günışığı ile yapay aydınlatmanın koordinasyonu sağlandığında günün belirli saatlerinde sadece doğal aydınlatmanın gücünden faydalanılabilir. Yalnızca yapay aydınlatmanın kullanıldığı durumlarda ise aydınlatma aygıtları dim edilerek yani günün belirli saatlerinde, aydınlık düzeyinin düşürülmesi gerektiği durumlarda kısılarak ya da bazı aygıtları tamamen kapatma durumuna getirerek enerji tasarrufu sağlanabilir. Bunun dışında, gerekmediği halde aydınlatmaların tamamen açık bırakıldığı durumlarda ise mekan içinde ısıtma-soğutma yüklerinden kaynaklı enerji kayıpları da oluşur.

 Untitled-8

Aydınlatma kontrol sistemlerinin enerji tasarrufu sağlamasının yanında, aydınlatma tasarımcısına dış veya iç mekanın atmosferini değişterecebilecek ışık senaryolarını oluşturma olanağı da tanır. İstenildiği gibi kontrol edilebilen aydınlatmalar ile çok daha etkili, farklı fonksiyonların ve etkinliklerin ihtiyacını karşılayabilecek alternatifli çözümler üretilebilir.

Yukarıda belirtilen kriterlere göre seçimi yapılan ekipmanların projenin başlangıcında oluşturduğu ilk yatırım maliyetleri, çok yönlü ve planlı ele alınan aydınlatma tasarım projesi ile işletme maliyetlerinin azalmasını, enerji tasarrufunun ise çevresel ve ekonomik boyutlarda artmasını sağlamaktadır.

 

Şenay ÇELEBİ ŞEN

ERKE Sürdürülebilir Bina Tasarım ve Danışmanlık                                                                                                                                         Mimari Aydınlatma Tasarımcısı

Yorumlar

Yorum Mesajınız