Doç. Dr. Deniz Ayşe Yazıcıoğlu

İstanbul Teknik Üniversitesi

Mimarlık Fakültesi

Tüneller ve altgeçitler şehir içi trafiğini düzenlemek için belli standartlara uygun olarak inşa edilirler ve aydınlatılmaları zorunludur. Otoyollara göre daha farklı tasarım ve teknikler kullanılarak aydınlatılması gereken tüneller ve altgeçitler, gece olduğu kadar gündüz de yapay aydınlatma gerektirir. Bu durum her iki kamusal alanın da işlevselliği açısından önemli olduğu kadar güvenliği açısından da hayati önem taşır.

Tüneller

Günün 24 saati aydınlatma gerektiren kamuya açık alanlardan biri olan tüneller, güvenli seyahatin en önemli ayaklarından birini oluşturması bakımından, son teknoloji ürünü uygulamaların kullanımını hak ederler. Bu nedenle yıllardır inşa edilen her yeni tünel için, tereddütsüz o günün son teknoloji ürünleri projenin bir parçası olmuştur; yenilenme projelerinde de durum aynıdır. Güven bakımından, her şeyden fazla önem kazanan söz konusu alanlarda trafiğin aydınlatma mesafesini sağlayacak armatür kullanımı esastır. Kullanılan aydınlatma sisteminin parlaklık standartlarını karşılaması ancak herhangi bir stroboskopik etkiyi önlemesi ve tekdüzelik sağlaması zorunludur.

Tünel içindeki aydınlatma seviyeleri, görünürlük ve güvenlik odaklı bir çözüm geliştirmek üzere kapsamlı bir araştırma ve mevcut teknolojileri kombine eden bir aydınlatma kurulumunu gözden geçirerek başlar. Armatürler tüneller içinde havayı kirleten egzoz ve benzeri gazların yoğunluğu göz önüne alınarak tasarlanır. Paslanmaz malzeme, özellikle çelik ve sertleştirilmiş cam lens malzemeler korozyona dayanıklıdır. Aydınlatmalar arasındaki mesafeler önemlidir ve estetiğin ötesinde işlevini görecek yoğunlukta aydınlatma elemanı yükü gerektirir. Genel olarak uzun ömürlü aydınlatma elemanları kullanarak oluşturulan tünel projeleri, daha çok floresan lambalar ve LED seçimlerle sağlanır. Geliştirilmiş trafik güvenliğine uygun, aydınlatma renk seçimleri tünelin mimarisine özel olmak zorundadır. Zira aydınlatma tünelin iç kısmında farklı, tünel çıkışına doğru farklı şekilde tasarlanmalıdır.

Altgeçitler

Şehirlerin merkezi bölgelerinde, anonim sokaklarında ve alanlarında önemli rol oynayan altgeçitler, aynı zamanda kentsel kimliğin de bir parçası olurlar. Araç ve insan geçişlerinin en yoğun olduğu bölgeler olan şehir merkezlerinde, sosyal, estetik ve mekânsal değerler taşıyan altgeçitler, söz konusu merkezin en popüler noktalarını birbirine bağlayan yollardır. Işık, ses ve koku etkenlerinin ince hesaplanarak var ve yok olmasını sağlama hassasiyetiyle tasarlanan altgeçitler, güvenli geçişi teşvik ederler. Hatta kimi zaman tasarım kalitesiyle şehrin estetik unsurlarından biri haline gelir, reform alanı olurlar.

Altgeçitler aynı zamanda yoğun araç trafiğinin olduğu karayollarında ve metrolarda yayaların güvenli ve rahat hareket etmelerini sağlarlar. Bu nedenle geçiş için gece ve gündüz kişisel güvenliği sağlayacak şekilde iyi bir aydınlatma tasarımı çok önemlidir, hatta aydınlatma tüm tasarım bütününün önemli bir parçasıdır.  Belli standartlar çerçevesinde aydınlığı sağlamak için, ortak kullanıma ve aynı zamanda yüklü aydınlatma performansına uygun çeşitli tip armatürlerin düzenlenerek tasarıma dahil edilmesi gerekir.  Aydınlatma armatürlerinin zaman ve çevre koşullarına dayanıklı olması en çok dikkat edilmesi gereken konulardan biridir. Bakım ve onarım sadece bütçede bir gider olarak değil, aynı zamanda güvenlik bakımından çok önem verilmesi gereken bir konudur. Çünkü aydınlığın kesintisizliği ve kullanım kalitesini arttıracak aydınlatma sistemlerini seçmek ön şarttır. Bu gün tünel ve altgeçit aydınlatması ile ilgili hem tasarımları hem de işlevsellikleri açısından önemli  projeler bulunmaktadır. Hatta bu projelerden bazıları uluslararası platformda ödüle layık görülmüştür.

hubei-huangshi-tunnel-01-l

Kingus tünel aydınlatma projesi, Shenzhen-Çim

Shenzen’deki 120 kilometrelik otoyolun Kingsun Tüneli aydınlatma projesi LED aydınlatmalarla 2011 yılının Temmuz ayında tamamlanarak hayata geçirilmiş. Güçleri 60 ile 90W arasında değişen LED ışıklar, 10 kilometrelik tünelin içindeki karayolu boyunca parlıyor. Gece boyunca mükemmel bir çalışma ve performans ile yüksek aydınlatma verimliliği sağlayan aydınlatma sistemi, yoğun trafiğin söz konusu olduğu tünel için mükemmel bir çözüm oluşturmuş. Beyaz ve doğal ışık ile aydınlatılmış tünelden geçen sürücülerin çoğu önceden var olmayan sürüş güvenliğinden ve çok daha net görülebilen yoldan memnunlar.

US 60 Queen Creek Tüneli aydınlatma projesi, Arizona-ABD

Karayolu sisteminin modernize edilmesi için sürdürülen proje kapsamında, bakım maliyetini azaltmak ve görüşü arttırmak üzere gerçekleştirilen tünel aydınlatması, Arizona’nın ilk LED aydınlatmalı tünel projesi olmuş. Aydınlatma projesi, son teknoloji ürünü; tünelin dışındaki ortam ışığına ve hava koşullarına bağlı olarak ışık seviyesini ayarlayan bir kontrol sistemini kapsıyor. 1952 yılında inşa edilen tünelin görüş mesafesini arttırmak üzere gerçekleştirilen projenin, kullanılan yeni aydınlatma sistemi ile bakım sıklığını ve güç tüketimini önemli ölçüde azaltması da bekleniyor. Ayrıca projenin, Globe ve Phoenix metro alanları arasındaki güvenliği arttırması hedeflenmiş.

150121002330

Dolmen Işık Tüneli, Hondsburg-Hollanda

Hollanda’nın Hondsburg yakınlarındaki Emmen şehrinde yer alan 235 metrelik tünel, bölgenin kayalık yapısına uygun bir projeyle hayata geçirilmiş. Bu özel kayalar arasındaki organik boşluk tünel duvarlarının inşasına fırsat vermiş ve günün son teknoloji teknikleriyle kayalar arasında bir geçit oluşturulmuş. Trafik hızına uyum sağlayan tünel ışık projesi, sürücülerin değişen hızına göre önceden programlanan, değişken renk paletiyle kendi alanında ödüle layık görülmüş.

Urban-Green-2

Urban Green, Stockholm-İsveç

Stockholm şehir merkezinde yer alan altgeçit, herkesin yoğun olarak kullandığı sokaklar ve alanların bulunduğu bölgede inşa edilmiş. Şehrin kentsel kimliğinin bir parçası olarak gerçekleştirilen proje, doğa ve kültür arasındaki bağlantıyı vurgulayan kavramsal bir kurulum içeriyor. Şehrin en çok kullanılan yolunda, köprünün altında bulunan geçit, modern şehir konseptinden yola çıkılarak ancak tüm örnekleri gibi kaderi ıssızlık olan altgeçitler göz önüne alınarak tasarlanmış. İnsanlara ışık ve ses yoluyla güven vermesinin yanı sıra, pozitif bir atmosfer yaratarak, sosyalleşmeyi teşvik ediyor ve insanların kendilerini iyi hissetmelerini sağlıyor.

Picture-4 (1)

Auburn Caddesi altgeçit projesi, Atlanta-ABD

Atlanta şehir merkezinde, üzerinde Auburn Caddesi bulunan altgeçitte, yeni aydınlatma sistemi, tabelalar ve duvarındaki sanat eseriyle, bu üç güzel fikri hayata geçirilmiş. Sivil Haklar yürüyüşçülerinin siluetini içeren duvar resmi, tek parça halinde ve altgeçit boyunca kesintisiz süren ikonik bir çalışma.

StarryNight_sm

Yıldızlı altgeçit projesi, Boston-ABD

Boston’un güneyinde “Yıldızlı Gece” olarak adlandırılan altgeçit projesi, başlangıçta dönemsel bir sanat enstelasyonu olarak, yerel sanatçıların gerçekleştireceği bir Kamusal Sanat serisinin parçası olarak planlanmış ve hayata geçirilmiş. Uzaktan kumanda edilebilen aydınlatmalarla yolun güvenli hale gelmesi ve bölgede neşe yaratılması amaçlanmış. Ancak daha sonra bölgede yaşayanlar yapılan çalışmanın kalıcı olmasını Boston’daki yetkililerden isteyince, sanatçıların gerçekleştirdiği aydınlatma bileşenleri daha güçlü çözümlerle uzun vade için tasarlanmış bir projeye dönüştürülmüş. Ayarlanabilir ve değiştirilebilir aydınlatma yapılanması ile, tam renk spektrumu kullanılarak Boston belediye bayrağı ya da takımyıldızları gibi programlanabilir görüntülerle kalıcı hale getirilmiş.

______6930547_orig

Craiglinn altgeçit projesi, Cumbernauld, İskoçya

Bigg Design ve Zero-Waste Design yarışmalarında ödülü, çarpıcı aydınlatma ve duvar tasarımlarıyla Cumbernauld altgeçit yenileme projesi almış. LED aydınlatma elemanları ile değişken efektler sağlanarak tasarlanan altgeçit duvarları, erken günbatımında turuncu, geç günbatımında pembe, alacakaranlıkta mor, geceleri ise mavi renk tonlarına boyanıyor. Rahat, ilham verici ve eşsiz bir yolculuğun içinde hissettiren altgeçit, son derece ilgi çekici; karanlık ve korkutucu altgeçitlere benzemiyor. Söz konusu renkli aydınlatma geçişleri sırasında tonlar değişirken; öte yandan duvar resimlerinde insanlar, kutlamalar, parklar ve mimarinin bir karışımı olan içerik bulunuyor. Enerji verimliliğinin önemli bir öncelik olduğu bu yenilikçi aydınlatma projesi, tüm alt geçit için sadece 6 standart akkor ampule eşdeğer bir tüketimle,  kolayca geri dönüştürülebilir malzemeler kullanılarak gerçekleştirilmiş.

e29bd3b60f4e479cb20cd35bb0d6d39c

83-blue-friday.medium (1)

Metro istasyonu projesi, Hamburg-Almanya

IALD (Uluslararası Aydınlatma Tasarımı Ödülleri) ödüllü Hamburg Metro aydınlatma tasarımı projesi, dokuz ülkeden katılan farklı projeler arasından seçilmiş. Mükemmellik Ödülü’ne layık görülen proje, HafenCity Üniversite metro istasyonunda, platform üzerinde asılı 12 nakliye konteynırı ile tasarlanmış. Var olan alanı, kentin serbest liman bölgesini dönüştürmeyi amaçlayan geniş çaplı yeniden yapılanma projesi kapsamında gerçekleştirilen proje, LED içeren bir aydınlatma tasarımı. İstasyon, duvarlardan ve tavandan itibaren yumuşak renk yansımaları oluşturarak, entegre geçiş sağlayan aydınlatma, büyülü ve yaratıcı bulunmuş. Ayrıca teknik uzmanlık ve desteklenen yüksek estetik başarı yorumlarıyla sürdürülebilir tasarım ödülü kategorisinde değerlendirilen proje, sürdürülebilirlik ilkelerine de uygun bulunmuş.

Glassart_in_Formosa_Boulevard_Station

Formosa Bulvarı Metro İstasyonu, Kaohsiung-Tayvan

Tayvan, Kaohsiung’daki metro istasyonu için, “sanatsal bir araç olarak yaratıcı aydınlatma armatürlerinin, bir toplu taşıma alanını canlandırmak için nasıl kullanılabileceğinin parlak bir örneği” yorumu yapılıyor. Kırmızı ve turuncu hatlar arasında bir aktarma istasyonu olan Formosa Boulevard, renkli camlarıyla “Işığın Kubbesi” olarak tanımlanıyor. Sanatçı Narcissus Quagliata tarafından gerçekleştirilen tasarım, 660 metrekarelik toplam alana sahip. Kronolojik olarak düzenlenmiş dört tema insan hayatının hikayesini anlatıyor. Ortamını uhrevi bir deneyime dönüştüren renkli ışıkları, istasyonu şehrin en bilinen yerlerinden birine, hatta düğünler ve turistler için popüler noktasına dönüştürmüş. “Rüzgar, Ateş ve Zaman” başlıklı çalışma İtalyan sanatçı Nargissus Quagliata’ya ait; 4500 parlak renkli cam paneli dünyanın en büyük cam eseri haline getiren çalışma 100 fit yüksekliğinde. Paneller, su, ışık, ateş ve yeniden doğuş temalarıyla, sevgi ve hoşgörü mesajlarıyla, insan hayatını betimliyor.

below-the-yellow-and-red-lights-u-bahn-westfriedhof-munich-germany-by-christian-beirle-gonzc3a1lez

Westfriedhof Metro İstasyonu, Münih-Almanya

Tasarımı Ingo Maurer tarafından gerçekleştirilen istasyon, 1972 yılında başlayan metro ağının bir parçası. Sayıca az olan ilk istasyonlardan sonra gelen yeni istasyonların mimarileri genellikle daha cesur olmuş. Bu istasyonunun aydınlatma kurulumları ise son derece renkli. Westfriedhof metro istasyonunu kullanan yolculara rahatlık hissi vermek için tasarlanan aydınlatma projesi, kullanılan renkler ve ışıklar, geometrik aydınlatma tasarımları ile hayata geçirilmiş. Floresan aydınlatma yoluyla, arınmış bir istasyon tasarımı için yola çıkan Mimar Ingo Maurer ve Auer+Weber ekibi, yaratıcı aydınlatma tasarımı ve içbükey armatürlerle geçiş ortamını ışıkla başka bir atmosfere dönüştürüyor.

Komsomolskaya1

Komsomolskaya Metro İstasyonu, Moskova- Rusya

Üç büyük demiryolunun kesiştiği noktada yer alan istasyon, Barok detayları, Korint sütunları ve özellikle avizeleriyle etkileme üzerine kurulu bir amaçla tasarlanmış. Pavel Korin tarafından yaratılan  sekiz tavan mozaiği Rusya’nın kahramanlarının zaferlerini betimliyor.  Yeraltında bir metro istasyonunda ihtişam duygusu yaratmak için, pirinçten yapılmış şık ve görkemli avizelerden faydalanmak ise Komsomolskaya’yı diğer istasyonlar arasında taçlandıracak ilginç bir fikir oluşturmuş. Moskova’nın Sovyet döneminden kalma sistemi içinde sık sık “halk sarayları” adı verilen istasyonlardan biri olan Komsomolskaya mükemmel, barok bir bakış açısıyla meydana getirilmiş.

"Hive ( Bleecker St.)" 2012 by Leo Villareal

Bleecker Street/Layfayette İstasyonu, New York-ABD

Lafayette istasyonunda, sanatçı Leo Villareal tarafından tasarlanan ışık heykeli, tavana monte edilmiş altıgen bir dizi LED borudan oluşuyor.  Alüminyum ve paslanmaz çelikten üretilen tasarım, özel bir elektrik donanımıyla petek form içinde görüntülenen ve sürekli değişen bir renk ve desen dizisi ile büyüklere eğlence vaat ediyor.

Zoloti_Vorota_metro_station_Kiev_2010_01

Zoloti Vorota, Kiev-Rusya

Zoloti Vorota, Kiev’in en ünlü metro istasyonlarından biri; Syretsko-Pecherska hattının 1989 yılında, ilk aşamasının bir parçası olarak açılmış. G Koren ve V Fedko imzalı mozaikler, beyaz mermer tonoz ve sütunlar, mum ampullerle donatılmış avizeler ve granit zeminle son derece etkileyici bir istasyon.

Montreal-Metro_Champ-de-Mars-20050329

Champs de-Mars, Montreal-Kanada

Montreal’in ilk metro ağının bir parçası olarak 1966 yılında açılan Ville-Marie’de yer alan istasyon, ressam Marcelle Ferron tarafından vitray pencerelerle tasarlanmış. Sanatçının gündüz ışığını kullanarak muhteşem bir başyapıta dönüştürdüğü metro istasyonu, kimilerine göre non-figüratif sanat eseri olarak en ünlü eser.

4967733311_2b95929b6f_o

Bund, Şangay- Çin

Resmi olarak bir metro olmayan Bund Gezi Tüneli, renkli ışıklarıyla Pu Nehri’nin altından geçiyor. Turistler bu tünelden geçerken ışık çubukları ile sarılmış bir tüpün içerisinde olmanın keyfini yaşıyor.

Yorumlar

Yorum Mesajınız